Voorkomen van wagenziekte
Voor de meeste honden en katten is de eerste kennismaking met autorijden niet zo plezierig. Die eerste rit wordt meestal gemaakt als het dier nog jong is en door de nieuwe eigenaar wordt opgehaald. Weg uit zijn vertrouwde omgeving en bij zijn moeder vandaan is de pup of het kitten onzeker en gespannen. Het gegeven dat de eigenaar opgewonden is over zijn nieuwe aanwinst werkt bij het diertje alleen maar averechts. Alle spanning en opwinding leidt al snel tot misselijkheid. Gaat de eigenaar dan ook nog over tot het begripvol troosten en knuffelen van de zieke, dan is de ellende compleet. De ideale voedingsbodem is gecreëerd voor het hebben van een hond of kat die de associatie heeft gelegd dat autorijden eng is; je wordt er ziek van en het gedrag dat ik dan vertoon wordt door mijn baas gewaardeerd.
Het mooiste zou zijn dat iedere fokker zijn pups en kittens, samen met de moeder minimaal twee keer in de auto meeneemt. Het is dan wel belangrijk dat deze moeder het juiste voorbeeldgedrag laat zien; zij mag dus zelf geen hekel hebben aan autorijden. De aanwezigheid van de moeder in combinatie met het door haar getoonde gewenste gedrag zorgt ervoor dat de jongelingen autorijden als normaal of misschien zelfs als leuk gaan ervaren.
Hond of kat die al wagenziek is
Behalve dat de eerste ervaring niet zo’n gunstige was, kan het ook zijn dat het dier een traumatische ervaring heeft gehad. Zo kan hij een los voorwerp tegen zich hebben aangekregen of van de bank zijn gevallen; ook dan zal de hond of kat de volgende keer angstig kunnen zijn.
Maar wat kunt u nu doen als uw hond of kat ziek wordt van autorijden? Zorg ervoor dat het dier tot een uur voor het ritje met de auto geen grote maaltijden heeft gehad. Met een overvolle maag zal het dier sneller misselijk worden. Het andere uiterste, een lege maag, is ook niet goed. Het beste is om de hond of kat een half uur voor vertrek een klein beetje voer en water te geven.
Een ander punt waarop u kunt letten is dat sommige dieren erg gevoelig zijn op hun oren en daardoor last kunnen hebben van de druk die ontstaat als een autodeur gesloten wordt. Dit kunt u voorkomen door het raam een kiertje te openen voordat u de deur dicht trekt.
De stappen van het herconditioneren
Als deze voorzorgsmaatregelen genomen zijn, komt het eigenlijke herconditioneren. Dat wil zeggen dat we het dier gaan leren dat autorijden niet iets onaangenaams is, maar iets prettigs. Om te beginnen is het dan belangrijk dat de hond of kat de auto als een veilige plek gaat ervaren. Honden leren we dit aan door hem in een stilstaande auto te laten stappen en dan te belonen met iets lekkers of met aandacht. Als de hond niet in de auto wil, mag u hem onder geen enkele voorwaarde dwingen. Het dwingen lost de angst niet op; het zorgt er alleen maar voor dat de hond het vertrouwen in u verliest. U kunt veel beter een stapje terug doen in het leerproces door de hond eerst te belonen voor naast de auto te staan, dan voor in de deuropening staan, vervolgens voor een poot in de auto, dan twee poten in de auto enz.
Bij de kat is het aan te bevelen het dier zelf de auto te laten verkennen door het deurtje van de draagmand open te zetten. Niets forceren maar wachten tot de kat zelf tevoorschijn komt. Ga er in eerste instantie zelf niet bijzitten, zodat de kat in alle rust zijn verkenning kan afronden. Uw aanwezigheid kan er namelijk voor zorgen dat de kat de associatie legt met het gaan autorijden.
Pas als de hond makkelijk in de auto stapt zonder lage houding en de kat geen angstgedrag vertoont in zijn draagmand of aan zijn borsttuigje, kunt u de motor gaan starten. Geeft het dier ook nu wat lekkers, zodat hij ook het geluid van de motor gaat associëren met iets prettigs. Deze oefening een aantal keren herhalen, in ieder geval zolang als nodig is om de hond of kat weer ontspannen te krijgen terwijl de motor een aantal minuten aanstaat.
Als de hond goed gewend is om in een auto met draaiende motor te zitten is het verstandig om hem nu aan te leren om een autogordel te dragen. Net als bij mensen voorkomt de gordel dat de hond door de auto gelanceerd wordt bij een aanrijding. Daarnaast is het voor een ieders veiligheid als de hond ook tijdens het rijden rustig op een plek blijft. In de meeste dierenwinkels zijn speciale hondengordels te koop waarmee u de hond kunt vastzetten aan een bestaande autogordel. Zorg dat u er in het begin bij blijft zodat de hond niet in paniek raakt als hij bemerkt dat hij vastzit. Beloon goed gedrag met iets lekkers.
Als er plaats is in de auto kunt u de hond ook in een bench opsluiten. Wennen aan een bench kan het beste in huis gebeuren en ook nu weer is bij het aanleren belangrijk dat de hond de bench associeert met iets prettigs. Pas als de hond in huis rustig in zijn bench blijft liggen, kunt u de bench ook in de auto gaan gebruiken. Zorg er wel voor dat de bench stevig staat in de auto en niet wiebelt. Het los laten lopen van een kat in een auto is vanwege zijn eigen veiligheid en die van de andere inzittenden sterk af te raden.
Pas als de hond of kat bovenstaande stappen beheerst, kunt u een stukje gaan rijden. Voor uw eigen veiligheid is het handig als u de eerste autoritten iemand meeneemt die de auto bestuurt zodat u uw dier in de gaten kan houden. Als eigenaar bent u beter dan wie ook in staat om het gedrag van uw hond of kat te lezen. Let er vooral op dat hij ontspannen blijft en dat u hem na afloop van de rit nog even in de stilstaande auto laat blijven. Pas als het dier rustig en ontspannen is mag hij de auto uit. Dit wachten totdat het dier zich op zijn gemak voelt is om ervoor te zorgen dat hij niet uit de auto stapt als hij opgewonden en/of misselijk is. Het risico bestaat dan dat de hond of kat het uit de auto gaan associeert met het zich weer beter gaan voelen. Het gevolg daarvan kan zijn dat hij de auto niet meer in wil.
Als het dier geen angst of onrustig gedrag vertoont, kan hij tijdens het rijden beloond worden met een aai en iets lekkers. In dit stadium is het belangrijk dat u niet onmiddellijk te lang gaat rijden, want dan is de kans groot dat de hond of kat terugvalt in angstig gedrag. U kunt de hele procedure dan weer van voren af aan opstarten. Tips om kans van slagen te vergroten: rustige rijstijl, ontspannen sfeer in de auto, het dier de mogelijkheid bieden naar buiten te kijken.
Als goed aanleren autorijden niet voldoende is
Wat nu als het dier ondanks het toepassen van de juiste trainingstechnieken toch misselijk wordt van autorijden? Dan bent u misschien de eigenaar van die enkele hond of kat die niet tegen de beweging van het autorijden kan. Overleg dan even met uw dierenarts: hij kan u aan de geschikte tabletjes tegen wagenziekte helpen.
Gaat het probleem – ondanks de medicijnen en het trainen - niet over dan is het verstandig om een gedragstherapeut in te schakelen. Deze kan op zoek gaan naar de oorzaak van het gedrag en daar een op maat gesneden advies voor geven.
Als laatste willen we u nog het positieve bericht meegeven dat de ervaring leert dat de meeste dieren na verloop van tijd het autorijden als plezierig gaan ervaren, zeker wanneer er regelmatig (zowel voor de hond als kat) leuke uitstapjes mee gedaan worden.
Onze medewerkers beantwoorden vanaf nu ook vragen via Twitter of Facebook.
Spoedgevallen
Buiten de openingstijden van onze klinieken kunt u bellen naar 0900-3344455 (alleen gezelschapsdieren).
Radio-uitzending
Dierenartsen Dirk Becking en Robert van Leeuwen beantwoorden live vragen van luisteraars. Donderdags van 13.00 tot 14.00 uur op Radio West of beluister hier de laatste uitzending.
